Tháng 12, 2018
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 06/12/2018 11:50 AM (GMT+7)

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa

“Em bắt đầu chơi (video game) vào khoảng 9 tuổi. Lúc đầu em chơi vì thấy nó vui nhưng một thời gian sau, em thích chơi nó hơn là chơi với bố mẹ hay các bạn.”

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 1 Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 2

“Em bắt đầu chơi (video game) vào khoảng 9 tuổi. Lúc đầu em chơi vì thấy nó vui nhưng một thời gian sau, em thích chơi nó hơn là chơi với bố mẹ hay các bạn.”

Đó là tâm sự của Griffin trong email gửi cho Anya Kamenetz, blogger giáo dục hàng đầu đang làm việc tại Đài phát thanh quốc gia Mỹ NPR, khi cô thu thập thông tin để viết cuốn sách “Nghệ thuật Screen-Time: Cách gia đình bạn có thể dung hòa mạng ảo và cuộc sống”. Họ của Griffin được giữ kín để bảo vệ quyền riêng tư.

Cách đây 2 năm, vào tháng 9/2016, bác sĩ Nicholas Kardaras, giám đốc điều hành trung tâm cai nghiện thiết bị điện tử hàng đầu của Mỹ là The Dunes East Hampton cũng đã chia sẻ một câu chuyện tương tự về cậu bé John trên tờ The New York Post.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 3

Cũng giống như nhiều trẻ em khác, John được mẹ mua cho một chiếc ipad năm lên 6. Sau khi lên mạng tìm kiếm, Susan - mẹ cậu bé, bắt đầu cho con chơi nhiều trò chơi giáo dục trên iPad, cho đến khi John tự phát hiện trò Minecraft, mà theo lời giáo viên công nghệ ở trường là cũng giống như trò xếp hình Lego nhưng phiên bản điện tử.

Ban đầu, Susan khá hài lòng vì thấy con thao tác rất nhanh trên màn hình. Mặc dù cô nhận thấy, trò Minecraft rất khác so với đồ chơi Lego, vốn chẳng đòi hỏi các hoạt động giết động vật và tìm kiếm khoáng vật hiếm để sinh tồn cũng như lên cấp. Nhưng vì John vô cùng thích thú và thậm chí trường học cũng có một câu lạc bộ Minecraft, nên Susan không để tâm nhiều lắm.

Một thời gian sau, cậu bé bắt đầu trở nên chú tâm hơn vào trò chơi và mất đi hứng thú với môn bóng rổ, đọc sách, thậm chí từ chối làm bài tập. Có những ngày John thức dậy và nói với mẹ rằng mình có thể thấy các khối hình trong mơ.

Cơn nghiện của John ngày càng nặng hơn và Susan muốn lấy iPad đi nhưng John nổi cơn thịnh nộ và có những động thái quá khích. Một đêm nọ, Susan bàng hoàng phát hiện ra, John ngồi trên giường, mắt mở to vô định, tròng mắt đầy tia máu, màn hình ipad đặt kế bên vẫn chiếu ra ánh sáng xanh. Cậu bé dường như đang trong trạng thái hôn mê. Cậu con trai khỏe mạnh, hạnh phúc của Susan đã trở thành con người khác.

Screen-time là từ tiếng Anh chỉ thời gian xem TV, sử dụng máy vi tính và các thiết bị công nghệ có màn hình. Trong thời đại số hóa, screen time ở trẻ em ngày càng gia tăng và những trường hợp nghiện screen time đến mức bị xáo trộn cuộc sống như Griffin và John là điều khá phổ biến.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 4

Nghiện màn hình và những con số báo động

Giữa vòng xoay công việc và nhịp sống hối hả của thời đại số, không có gì khó hiểu khi các bậc cha mẹ muốn con thành thạo công nghệ hay dùng công nghệ để đáp ứng nhu cầu giải trí của con.

Một khảo sát trên 1.000 bà mẹ có con từ 2-12 tuổi ở Anh vào năm 2015 cho thấy, 85% các bà mẹ thừa nhận họ dùng công nghệ để giữ con trong khi mình bận rộn với những hoạt động khác.

Trở lại năm 2010 - thời điểm trước khi iPad của Apple và các máy tính bảng khác trở thành hiện tượng thì các số liệu cũng cho thấy rằng, trước tuổi lên 10, mỗi em bé đã được tiếp cận với trung bình 5 thiết bị công nghệ. Kể từ đó đến nay, con số này chắc chắn đã tăng lên, theo bác sĩ Aric Sigman.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 5

Bác sĩ Sigman cho biết, thời gian trung bình ngồi trước màn hình để giải trí của mỗi trẻ phương Tây từ lúc sinh ra đến năm bảy tuổi là một năm tròn. Tổng thời gian dành để xem TV của các em trong thời thơ ấu còn nhiều hơn thời gian ở trường.

Tờ Le Figaro hồi tháng 6 năm nay đã dẫn một thống kê cho hay năm 2017, tại Pháp, các bé tuổi từ 1-6 trung bình mỗi tuần có 4 giờ 37 phút lướt Internet. Với lứa tuổi 13-19 thì con số đó là 15 giờ 11 phút.

Trong khi đó, một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Lancet Child & Adolescent Health cũng cho thấy, trung bình, trẻ em ở lứa tuổi từ 8 - 11 tuổi ở Mỹ dành 3,6 giờ mỗi ngày cho việc giải trí với tivi, điện thoại di động và máy tính. Con số này nhiều hơn gần gấp đôi thời gian giới hạn được khuyến cáo là 2 giờ đồng hồ. Và chỉ có 37% trẻ em đáp ứng được giới hạn khuyến cáo này.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 6

Nghiên cứu có tên Sự phát triển nhận thức não bộ của trẻ vị thành niên (Adolescent Brain Cognitive Development – ABCD) được thực hiện với 4.524 trẻ từ 8-11 tuổi, sống tại 20 nơi khác nhau trên khắp nước Mỹ trong giai đoạn từ tháng 9/2016 tới tháng 9/2017.

Các chứng bệnh rình rập những đứa trẻ thời đại số

Béo phì, cận thị, mất tập trung, học kém, giảm năng lực sáng tạo, rối loạn giấc ngủ và tính cách… Các viện nghiên cứu y khoa trên khắp thế giới đã lập ra một danh sách dài các chứng bệnh đang rình rập những đứa trẻ trong thời đại công nghệ số. Hậu quả không chỉ dừng lại ở vấn đề thể chất như vậy, mà còn cả về các vấn đề xã hội rộng hơn.

Theo các nhà khoa học, cứ 1 phút trẻ xem TV hay điện thoại thì giấc ngủ của trẻ sẽ giảm 1 phút. Việc ngủ quá ít trong khi dành thời gian quá nhiều để ngồi trước màn hình tivi, điện thoại di động và máy tính sẽ làm giảm những khả năng liên quan đến nhận thức của trẻ em như học ngoại ngữ, ghi nhớ và hoàn thành nhiệm vụ.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 7

Theo một nghiên cứu của trường đại học top đầu nước Anh, Cambridge, ở tuổi thiếu niên, trẻ nào dành một giờ mỗi ngày cho màn hình sẽ giảm hai hạng trong kỳ thi tốt nghiệp trung học cấp quốc gia ở Anh (GCSE).

Nghiên cứu ghi nhận hoạt động của hơn 800 em ở tuổi 14 và phân tích điểm số GCSE của các em vào năm 16 tuổi. Theo đó, thời gian rảnh trung bình chỉ để xem TV hay ngồi trước máy vi tính ở các trẻ trong độ tuổi 14 lên tới 4 giờ/ngày.

Thời gian ngồi màn hình tăng có mối quan hệ với việc giảm điểm GCSE vào năm 16 tuổi: Thêm 1 giờ sẽ giảm 9,3 điểm, thêm 2 giờ sẽ giảm 18 điểm. Theo thống kê, kể cả khi các em dành thêm thời gian học thì việc xem các thiết bị thông minh cũng ảnh hưởng đến điểm thi của các em.

Không chỉ giảm điểm thi mà các năng lực, kỹ năng thấu hiểu và làm chủ bản thân, tập trung, nhận thức, tư duy của các trẻ dành quá nhiều thời gian screen-time cũng bị ảnh hưởng.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 8

Với các trẻ nghiện chơi game, một số game khiến các em thiếu kiểm soát bản năng, đồng thời có thể giải phóng dopamine trong não nhiều hơn. “Việc đem lại cho một đứa trẻ nhiều điều mới mẻ có thể sản sinh lượng dopamine cao hơn trong não trẻ, càng khiến trẻ khao khát và muốn dành thời gian bên màn hình”, bác sĩ Sigman nhận xét.

Loại chất dẫn truyền thần kinh dopamine này còn được gọi là hóa chất thư giãn, là trung tâm của mọi sự nghiện ngập, tương tự như nghiện đồ ngọt hay nghiện cocaine. Ngoài ra, vùi mình vào thế giới ảo cũng khiến người chơi có cảm giác sai lầm về năng lực của mình dựa trên thế giới ảo thay vì thực tế, theo bác sĩ Sigman.

Đồng quan điểm với bác sĩ Sigman, nhà tâm lý học lâm sàng Catherine Steiner-Adair cũng cho rằng: “Trẻ em sử dụng thiết bị điện tử nhiều sẽ mất khả năng tập trung vào điều quan trọng nhất, một năng lực quan trọng cần có để tư duy sâu và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống”.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 9

Khả năng tập trung học tập của sinh viên đã suy giảm cũng là đánh giá của 75% giáo viên được khảo sát bởi Trung tâm Truyền thông và Sức khỏe thiếu nhi và Đại học Alberta vào năm 2017.

Gần đây, quỹ nhi đồng Liên Hiệp Quốc xuất bản một công trình về các hệ quả của công nghệ số đến sức khỏe toàn diện (well-being) của trẻ em về mặt tâm lý, bao gồm hạnh phúc, sức khỏe tinh thần và đời sống xã hội. Nghiên cứu này cho rằng, dành thời gian cho công nghệ ở một mức nào đó có thể có ích về mặt tinh thần, nhưng quá nhiều thì sẽ để lại hậu quả tiêu cực.

Một trong những tác động tiêu cực là sụt giảm tuổi thọ do hứng thú sớm với việc giải trí qua màn hình để lại những ấn tượng suốt đời trong não trẻ, theo bác sĩ Sigman. Việc tiếp xúc với thiết bị công nghệ quá sớm còn có thể khiến trẻ dùng chúng nhiều hơn trong suốt cuộc đời còn lại, và hình thành thói quen xem màn hình sau này khi lớn lên.

Trong một buổi phỏng vấn trên British TV gần đây, bác sĩ Sigman cũng cảnh báo về chứng rối loạn giấc ngủ ở trẻ em do ảnh hưởng từ ánh sáng xanh phát ra từ máy tính bảng và các thiết bị điện tử khác.

Ánh sáng xanh là loại ánh sáng có tác động cao nhất đến mức độ sản xuất melatonin, hormone gây ngủ, có nhiều trong các thiết bị điện tử đầy các bước sóng ngắn. “Cách thức mà ánh sáng xanh kích thích bộ não trước giờ ngủ không giống với cách kích thích não của một quyển sách. Chơi các game hưng phấn ngay trước giờ ngủ không phải là một ý hay. Nên tắt các thiết bị điện tử ít nhất một giờ trước khi đi ngủ”, chuyên gia Sigman cảnh báo.

Nghiện màn hình hay còn gọi là nghiện “cocaine điện tử” theo cách gọi của tiến sĩ Peter Whybrow, giám đốc khoa học thần kinh ở Đại học California (UCLA), là hiểm họa đối với trẻ em thời đại số.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 10

Cha mẹ là cánh cửa mà trẻ em sẽ đi qua

Quay trở lại với cậu bé John. Dù Susan đã tịch thu máy tính bảng, nhưng để cậu bé phục hồi hoàn toàn thực sự là một cuộc chiến khó khăn.

Bốn năm sau nhiều hỗ trợ và tập luyện, John hiện đã khá hơn nhiều. John đã học cách sử dụng máy tính để bàn một cách lành mạnh hơn, và đã bắt đầu có cảm giác cân bằng trong cuộc sống. Cậu bé đã tham gia đội bóng chày của trường và có vài người bạn thân.

Nhưng Susan vẫn thận trọng và vẫn tích cực giám sát việc sử dụng các thiết bị công nghệ của con mình. Bởi, như với bất kỳ loại nghiện nào, việc tái phát có thể xảy ra vào những khoảnh khắc yếu lòng.

John không còn máy tính trong phòng ngủ và bữa tối gia đình không thiết bị công nghệ là giải pháp của Susan để đảm bảo cậu bé có một cuộc sống lành mạnh hơn.

Còn Griffin, em đã được cha mẹ đưa đến chương trình trị liệu tên Outback ở Utah (Mỹ). Sau nhiều tuần đi bộ đường dài qua sa mạc, em đã có nhiều tiến bộ về thái độ và sự tập trung. Tuy nhiên, khi trở về nhà, Griffin vẫn phải đối mặt với thực tế là em cần dùng laptop cho việc học ở trường và smartphone để liên lạc với bạn bè.

Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 11 Nghiện cocaine điện tử và bi kịch của những đứa trẻ thời số hóa - 12

Tiến sỹ Jeremy Walsh, Tác giả chính của nghiên cứu Sự phát triển nhận thức não bộ của trẻ vị thành niên, chia sẻ: "Tôi nghĩ chúng ta cần xem xét kỹ các thói quen sử dụng màn hình và tôi cho rằng, nguyên tắc không dành quá 2 giờ giải trí mỗi ngày trước màn hình sẽ là một bước khởi đầu tốt cho mọi quốc gia.”

Ngoài ra, Walsh cũng khuyên các bậc phụ huynh nên quan tâm và thiết lập giới hạn sử dụng các thiết bị điện tử và xem màn hình đối với trẻ nhỏ.

Cha mẹ có một vai trò lớn trong thói quen màn hình của con cái. Bố mẹ than phiền con mình dùng thiết bị công nghệ quá nhiều nhưng chính mình lại là một tấm gương xấu khi cũng dán mắt vào máy tính, Ipad hay điện thoại.

“Trẻ em không phải lúc nào cũng làm những gì chúng ta nói nhưng chúng sẽ làm như chúng ta làm”, Donald Shifrin, giáo sư nhi khoa tại Đại học Y khoa Washington, cho biết. "Cha mẹ là cánh cửa mà trẻ em sẽ đi qua trên con đường đến với thế giới”.

Trần Huyền Linh

Trần Huyền Linh (Theo TechAdvisor)

Tin đọc nhiều

KHCN tuần qua: Smartphone của Vinsmart, trồng chuối không đất và robot quái dị Không lâu sau khi gia nhập sân chơi ôtô, Vingroup tiếp tục...
Những bộ phim về khởi nghiệp đáng xem Hơn cả những vui buồn hỉ nộ ái ố trong cuộc sống thường...
Thử nghiệm thành công Trục liên thông thông tin Lần đầu tiên tại Việt Nam, văn bản điện tử Trung ương và...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...