Tháng 09, 2019
Thứ hai
Chủ Nhật, ngày 26/01/2020 00:15 AM (GMT+7)

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô

Người Pa Cô ở tỉnh Thừa Thiên Huế ăn Tết cổ truyền của họ vào tháng 12 Âm lịch. Đó là thời điểm những hạt lúa, hạt ngô… cuối cùng được trữ vào trong kho, đồng bào vùng cao bắt đầu trẩy hội, họ nhảy múa, thổi khèn mừng Tết Aza.

Từ miền xuôi, ngược lên huyện vùng cao A Lưới của tỉnh Thừa Thiên Huế, đồng bào Pa Cô cũng vừa ăn Tết cổ truyền của họ. Tết cổ truyền của đồng bào Pa Cô - Tà Ôi với tuổi đời hàng trăm năm có tên gọi là Tết cơm mới, Tết Aza…

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 1

Đồng bào Pa Cô cúng tại nhà trước khi mang đến nhà cộng đồng. Ảnh: Nhật Tuấn.

Tết của đồng bào nơi đây không có thời gian cụ thể. Chỉ khi nào những hạt lúa, hạt ngô… cuối cùng được mang trữ vào trong kho chính là lúc đồng bào Pa Cô trên rẻo cao của dãy Trường Sơn bắt đầu trẩy hội. Họ nhảy múa, thổi khèn mừng Tết Aza.

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 2

Mang lễ vật đến nhà cộng đồng. Ảnh: Nhật Tuấn.

Lễ hội Aza là một trong những nét tinh hoa văn hóa độc đáo của đồng bào nơi đây. Lễ hội đánh dấu thời điểm kết thúc của một năm làm việc cũ và mở ra một năm làm việc mới, chuẩn bị đón một vụ mùa mới. Tết cổ truyền này được tổ chức thường xuyên vào dịp cuối năm, thường bắt đầu từ ngày 6/11 (Âm lịch) và kéo dài đến hết ngày 24/12 (Âm lịch).

Già làng Quỳnh Quyền (ở làng A Năm, xã Hồng Vân) chia sẻ: “Aza Koonh là lễ hội truyền thống quan trọng của người Pa Cô nói riêng và đồng bào thiểu số ở huyện miền núi A Lưới nói chung. Đây chính là dịp để thể hiện lòng thành kính đến các vị thần linh mang đến mùa màng tốt tươi, bội thu. Bên cạnh đó, còn thể hiện lòng biết ơn đến mẹ của các giống cây trồng, đặc biệt là mẹ cây lúa đã nuôi dưỡng lớp lớp con cháu từ thế hệ này đến thế hệ khác”.

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 3

Lễ vật để cúng gồm cơm trắng, xôi, bánh, gà, heo, vịt, dê… Ảnh: Nhật Tuấn.

Theo vị già làng này, lễ hội còn cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, đem lại mùa màng bội thu cho năm sau, là dịp để khẳng định tình cảm gắn bó, thiêng liêng của bà con trong làng bản.

Mỗi làng chọn một ngày đẹp nhất trong khoảng thời gian trên để tổ chức lễ hội Aza. Lễ hội Aza của đồng bào Pa Cô có hai loại gồm: Aza Kan và Aza Koonh. Trong đó, Aza Kan được tổ chức hằng năm và Aza Koonh được tổ chức định kì 5 năm một lần. Do vậy, lễ hội Aza Kan thường được tổ chức đơn giản và ít nghi lễ hơn so với lễ hội Aza Koonh.

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 4

Sắp xếp lễ vật bên trong nhà cộng đồng. Ảnh: Nhật Tuấn.

Những ngày cuối tháng Chạp, tại thôn 4, Kê 2 (làng 2, xã Hồng Thủy), đông đúc dân làng trong những bộ trang phục truyền thống đã đến nhà văn hóa thôn để chuẩn bị cho ngày Tết cổ truyền.

Đến từ sáng sớm, ông Lê Hồng Khánh, già làng thôn 4, Kê 2 cho hay, với đồng bào Pa Cô, ngày Tết Aza rất quan trọng. Cứ đến dịp này, dù đi đâu hay làm gì, con cháu cũng sắp xếp công việc về chung vui cùng bản làng.

Trong ngày diễn ra lễ hội này, già làng đánh kẻng để báo hiệu, các hộ dân và dòng họ trong làng tiến hành cúng tại nhà. Tiếp đó, họ mang lễ vật đến nhà cộng đồng của làng để bắt đầu vào lễ cúng chính thức của lễ hội. Lễ vật để cúng gồm cơm trắng, xôi, bánh, gà, heo, vịt, dê, hạt giống cây trồng, "tâng họt" - một loại hoa làm từ tre và vải dzèng.

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 5

Lễ hội truyền thống Aza Koonh. Ảnh: Nhật Tuấn.

Trong ngày mừng Tết Aza này, nhiều nghi lễ Aza Koonh được tái hiện như lễ tẩy rửa, lễ xua đuổi các linh hồn dữ, lễ mời mẹ lúa, lễ cúng các vị giống cây trồng, lễ cúng cho Giàng Xứ (Giàng sông, suối, gió, núi, mây, lửa, đất...), lễ cúng Giàng Cợt (vị thần ban tặng con người), lễ ăn cơm mới…

Sau khi phần lễ được hoàn tất, phần hội diễn ra ngay sau đó. Những chàng trai, cô gái Pa Cô và đồng bào trong bản làng cùng chúc nhau ly rượu để mừng có sức khỏe dồi dào. Người dân còn nhảy múa, ca hát và vui chơi trong ngày Tết truyền thống của mình…

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 6

Toàn cảnh lễ Aza Koonh. Ảnh: Nhật Tuấn.

Bà Hồ Thị Kim Loan (68 tuổi, thôn A Cam, xã Hồng Vân) cho biết: “Mình thấy rất vui khi tham gia lễ hội này cùng mọi người trong làng. Cũng như mọi người, mình mong muốn một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mùa màng bội thu".

Cuối tháng 12/2019, lễ hội truyền thống Aza Koonh của người Pa Cô được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia.

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 7

Tái hiện các nghi lễ của lễ hội Aza Koonh trong ngày đồng bào đón nhận niềm vui lễ hội được đưa vào danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia. Ảnh: Nhật Tuấn.

Hòa chung niềm vui của đồng bào vùng cao đón nhận niềm vui mới, bà Nguyễn Thị Sửu, Bí thư Huyện ủy A Lưới cho biết, lễ hội Aza Koonh của đồng bào Pa Cô được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia là niềm hạnh phúc, tự hào của chính quyền và nhân dân, đồng thời mở ra cơ hội, tiềm năng rất lớn trong việc phát triển kinh tế, văn hóa.

Lên miền ngược ăn Tết cơm mới với người Pa Cô - 8

Rộn ràng trong tiếng trống... Ảnh: Nhật Tuấn.

“Chúng tôi sẽ nghiên cứu lễ hội này đưa vào phục vụ du lịch cộng đồng, để cho du khách hóa thân, trực tiếp trải nghiệm vào không gian của lễ hội. Muốn làm được, quan trọng là làm sao để người người, nhà nhà ở huyện A Lưới đều biết và hiểu được những giá trị của lễ hội truyền thống này”, bà Sửu nói.

Những người dân ở dãy Trường Sơn quanh năm làm lụng vất vả để cuối năm, họ lại hòa chung niềm vui, ca hát, cất lên những điệu khèn mừng một mùa lúa mới lại về…

Nhật Tuấn

Tin đọc nhiều

Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Những người trẻ TP.HCM sáng tạo để đột phá Nhằm chung tay biến nơi mình đang sinh sống thành một thành...
Nữ sinh 19 tuổi dùng trí tuệ nhân tạo để dọn rác trên vũ trụ bao la Để giúp các phi hành gia được an toàn hơn khi làm việc ở vũ...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...