Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Năm, ngày 11/07/2019 06:49 AM (GMT+7)

PGS.TS Trần Văn Ơn và giấc mơ biến Việt Nam thành vườn thuốc thế giới

Là PGS.TS người Sán Chay đầu tiên với những cống hiến hoa học có tiếng vang lớn, ông vẫn cần mẫn ngày ngày lên lớp, say mê nghiên cứu dược liệu và bền bỉ đồng hành giúp bà con dân tộc thoát nghèo nhờ những "mỏ vàng" trên núi.

PGS.TS Trần Văn Ơn và giấc mơ biến Việt Nam thành vườn thuốc thế giới - 1

PGS.TS Trần Văn Ơn

Định mệnh từ một “tờ giấy”

“Cùng một loài thuốc trong rừng nhưng ở dãy núi này cây sẽ khác dãy núi kia, cây thuốc này phải hái vào giờ nào mới có tác dụng, đó là sự kỳ diệu của dược liệu. Cả một đời tôi chung thuỷ với cây cỏ núi rừng”, Tiến sĩ Trần Văn Ơn chia sẻ. 

Là người con dân tộc Sán Chay, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên, từ nhỏ sống gắn bó với núi rừng, sở thích trèo cây hái lá đã nhen nhóm niềm đam mê dược liệu trong cậu bé Ơn nghịch ngợm. Gia đình vốn có truyền thống về y học khi ông ngoại là thầy lang nổi tiếng trong vùng, chị gái cũng theo học ngành y, Ơn tò mò những dòng chữ khoa học loằng ngoằng trong những cuốn sách của chị và quyết định thi vào đại học Dược. 

Uớc mơ lý giải được những ký tự khoa học, chữa bệnh cho mọi người của Ơn tưởng dễ dàng bị nhấn chìm trong cuộc sống còn nhiều khó khăn, vất vả. Nhưng rồi một đêm, khi đang ngủ trong lán ở rừng, Ơn được người bạn báo tin “Có tờ giấy gì đó nhà nước gửi cho mày đấy Ơn …”. Tờ giấy ấy là giấy thông báo trúng tuyển đại học Dược, bước ngoặt đầu tiên trở thành nhà khoa học của núi rừng của Trần Văn Ơn.

PGS.TS Trần Văn Ơn và giấc mơ biến Việt Nam thành vườn thuốc thế giới - 2

Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Văn Ơn tìm thấy dây thìa canh lá to.

Lên đại học, Ơn trở thành “học trò cưng” của các giáo sư, tiến sỹ đầu ngành trong khoa thực vật học của trường Đại học Dược: GS.TS khoa học Trần Quang Thành; GS Vũ Văn Chuyên – giáo sư “độc ngữ” về môn Latinh. Sau khi tốt nghiệp đại học, cậu học trò biết kiến thức của mình là chưa đủ nên tìm mọi cơ hội để đi học các khoá học về thực vật ở Malaysia, Philippines… 

Khi đã là Trưởng bộ môn Thực vật học, Trường Đại học Dược Hà Nội, Tiến sĩ Trần Văn Ơn đã trực tiếp tham gia các dự án như “Bảo tồn nguồn gene cây thuốc tại Vườn quốc gia Ba Vì (hợp tác Việt Nam - Australia); đề tài “Tăng cường cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn trên trang trại đa dạng sinh học nông nghiệp ở Việt Nam”. Ông đã có hàng trăm bài báo, công trình nghiên cứu trên các tạp chí khoa học trong nước lẫn quốc tế. Nhìn thấy sự giàu có của tài nguyên dược liệu, ông ngày đêm đau đáu làm sao để phát triển tiềm năng ấy, biến Việt Nam thành vườn thuốc của thế giới.

Vác balo đi khắp 3 vùng Bắc, Trung, Nam, từ những vùng núi như Thái Nguyên, đến những vùng ven biển như Quảng Ninh, Hải Phòng, Ninh Thuận, Quảng Trị… để nghiên cứu, lăn lộn thực tế, nhà khoa học Trần Văn Ơn đã phát hiện ra dây thìa canh, loài cây được coi là ''khắc tinh'' của bệnh tiểu đường. Năm 2008, công trình nghiên cứu cấp Bộ “Sàng lọc các dược liệu và bài thuốc có tác dụng điều trị đái tháo đường”  do ông làm chủ nhiệm đề tài đã chứng minh tác dụng của loài cây này. 

Ông cho biết, trong Dây thìa canh chứa hoạt chất GS4, khi người bệnh uống vào sẽ tác động vào cả 4 quá trình: Làm giảm quá trình hấp thu đường (Glucose) ở ruột; tăng sản xuất và hoạt tính insulin; tăng men sử dụng đường ở mô, cơ đồng thời tăng bài tiết cholesterol qua đường phân, giảm cholesterol và triglycerid trong máu, hạ LDL-c, giảm lipid trong máu và trong gan. Nhờ đó, vừa giúp hạ đường huyết vừa ổn định đường huyết, ngăn ngừa hiệu quả những biến chứng tiểu đường.

Hiện nay, dây thìa canh đã được đưa vào sản xuất, và viên tiểu đường Diabetna đã trở thành cái tên rất quen trong tủ thuốc nhiều gia đình Việt Nam...

“Đồng bào dân tộc phải tự biết câu cá” 

Suốt hàng chục năm gắn bó với dược liệu, tiến sỹ Trần Văn Ơn luôn trăn trở với suy nghĩ tại sao người dân tộc vẫn nghèo dù họ sở hữu ''mỏ vàng'' lộ thiên như thế.

“Điều mình cần làm là giúp đỡ, đồng hành, cổ vũ họ. Không phải đơn giản đưa chiếc cần câu, phải kích thích mong muốn câu cá trong họ, để họ có động lực và tự tin để tự mình thoát nghèo, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương”, ông chia sẻ. 

Mong muốn khôi phục lại những bài thuốc quý của các dân tộc, đồng thời phát triển nguồn gen quý từ thực vật đang ngày càng mất dần, Tiến sỹ Ơn biết rằng mình cần phải xắn tay lên để làm chứ không thể để những ý tưởng khoa học im lìm trong ngăn kéo. 

PGS.TS Trần Văn Ơn và giấc mơ biến Việt Nam thành vườn thuốc thế giới - 3

Dấu chân của nhà khoa học này đã in khắp những vùng sâu, vùng xa để đánh thức khát vọng vươn lên thay đổi cuộc sống của người dân miền núi.

Phát triển “Trục văn hoá thảo dược” là giấc mơ đang được tiến sỹ Ơn hiện thực hoá mỗi ngày. Từ vai trò cố vấn chuyên môn, định hướng kinh doanh, dấu chân của nhà khoa học này đã in khắp những vùng sâu, vùng xa để đánh thức khát vọng vươn lên thay đổi cuộc sống của bà con. 

Công ty cổ phần kinh các sản phẩm bản địa Sa Pa của chàng thanh niên Lý Láo Lở (Tả Phìn, Sapa) với sự hướng dẫn của tiến sỹ Trần Văn Ơn ra đời với sản phẩm đầu tay là “Thuốc tắm người Dao” là một minh chứng rõ nét như thế. Công ty của Lở bây giở đã “trưởng thành”, vừa sản xuất thuốc đóng gói vừa là địa điểm tắm thuốc lá người Dao. Khách du lịch đến đây sẽ được trải nghiệm ngâm mình trong những chiếc thùng tắm nước nóng già với thứ màu nâu huyền bí được nấu từ những loại lá thuốc khác nhau, vừa ngắm phong cảnh hùng vỹ của núi rừng Tây Bắc qua những ô cửa kính.

“Có những ngày, tôi phải lì lợm đến tận nhà giải thích cho bà con thế nào là công ty, thế nào là cổ phần, phải đầu tư làm sao để tiền sinh ra từ đất, từ dược liệu mình sẵn có chứ không phải ki cóp cất tiền trong ống nứa. Mưa dầm thấm lâu, tôi biết rằng việc làm của mình đã khiến nhiều người thay đổi”, Tiến sỹ Ơn nói. 

Tính đến nay, ông đã đồng hành với bà con xây dựng và phát triển 15 hợp tác xã, công ty cổ phần tại cộng đồng để phát triển dược liệu ở Lào Cai, Hà Giang, Quảng Ninh, Thái Nguyên... Những công ty, doanh nghiệp của chính họ không chỉ tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có, phát huy lợi ích của những bài thuốc, sản vật bản địa mà còn giải quyết vấn đề việc làm cho nhiều đồng bào địa phương. 

“Cuộc đời tôi là một đường thẳng tắp, tất cả công việc tôi làm đều xoay quanh với cỏ cây dược liệu. Đó không đơn thuần là tình yêu mà còn là cả trách nhiệm, sứ mệnh của tôi. Chừng nào còn sống, tôi sẽ vẫn tiếp tục làm những công việc thế này”, Tiến sỹ Ơn tâm sự. 

Hồng Phúc

Tin đọc nhiều

Cuộc đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên: Những người thầm lặng sau ánh hào quang Khi tấm rèm phủ xuống, những diễn viên chính của vở kịch sẽ...
Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Những vườn ươm 'nuôi dưỡng' startup tốt nhất thế giới Đây là chính là cái nôi giúp sức đưa nhiều startup trở thành...