Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Hai, ngày 30/03/2020 17:15 PM (GMT+7)

Phải ở nhà vì dịch bệnh, Shakespeare và Newton tạo dấu ấn để đời

Không chỉ học sinh năm 2020 mới không được đến trường vì dịch bệnh, trong quá khứ, Shakespeare và Newton cũng như thế nhưng hai ông đã để lại những công trình để đời.

Khi tình hình dịch bệnh Covid-19 tiếp tục lan rộng, chính phủ và các chuyên gia thúc giục người dân tự cách ly và hạn chế tiếp xúc xã hội. Dành quá nhiều thời gian ở nhà có thể khiến chúng ta trở nên bực bội. 

Nhưng bạn đang ở trong cùng cảnh ngộ với những nhà tư tưởng vĩ đại như William Shakespeare và Isaac Newton - hai người từng bị cô lập vì bệnh dịch trong quá khứ. Mặc dù trải qua khoảng thời gian khó khăn, nhưng cả hai vĩ nhân đã tạo ra những bước đột phá trong sự nghiệp vào thời gian bị cách ly này.

"Cách ly" là gì?

Ý tưởng tách người bệnh khỏi người khỏe mạnh có tuổi đời già cỗi hơn nhiều so với hiểu biết của chúng ta về những thứ như vi khuẩn và virus. Chẳng hạn, Kinh Cựu Ước có các quy tắc cô lập người mắc bệnh phong. Nhưng từ “cách ly” (quarantine) có vết tích từ thế kỷ 14 khi Châu Âu và Châu Á bị tàn phá bởi Cái chết đen - hay bệnh dịch hạch. 

Phải ở nhà vì dịch bệnh, Shakespeare và Newton tạo dấu ấn để đời - 1

Như một biện pháp ngăn ngừa, Venice (Ý) bắt đầu thông qua luật yêu cầu các tàu đến từ khu vực bị ảnh hưởng bởi bệnh dịch hạch phải chịu cô lập trong 30 ngày. Họ gọi thời gian cô lập này là “trentino”.

Trong thế kỷ tiếp theo, các quốc gia khác cũng áp dụng biện pháp này và các nhà lập pháp đã tăng thời gian cách ly lên 40 ngày - hay một “quarantino”. Và đây là gốc gác của từ “quarantine” (cách ly) mà chúng ta sử dụng ngày nay.

William Shakespeare viết King Lear trong thời dịch

William Shakespeare sinh ra ở thời điểm khó khăn. Ở Anh thế kỷ 16, Shakespeare được coi là may mắn khi đạt đến tuổi trưởng thành trong nỗi đe dọa thường trực của bệnh dịch và y học thì đang vật lộn để tìm phương pháp điều trị (đáng buồn là anh chị em của ông không được may mắn như thế).

Phải ở nhà vì dịch bệnh, Shakespeare và Newton tạo dấu ấn để đời - 2

Đến thời vua James I, Shakespeare đã trở thành nhà viết kịch hàng đầu, nhưng vì bệnh dịch, các nhà hát ở London đóng cửa thường xuyên hơn là mở. Lý do là những quan chức Luân Đôn thời bấy giờ lo lắng rằng đám đông những người theo chủ nghĩa tự do và giáo dân tập trung lại để "xem các vở kịch" sẽ “quấy rầy lẫn nhau trong những căn phòng nhỏ", "theo đó, sự lây nhiễm khủng khiếp của bệnh dịch, hoặc một số bệnh truyền nhiễm khác, có thể tăng lên, đe dọa sự thịnh vượng chung của thành phố này."

Khi bệnh dịch buộc các rạp hát đóng cửa vào năm 1606, Shakespeare vẫn làm việc. Học giả James Shapir chuyên nghiên cứu về Shakespeare cho biết: trong thời gian tự cách ly một năm, Shakespeare đã khai sinh ba vở kịch để đời: King Lear, Macbeth, Antony và Cleopatra. 

Phải ở nhà vì dịch bệnh, Shakespeare và Newton tạo dấu ấn để đời - 3

Chắc chắn rằng, một số vở kịch hay nhất của Shakespeare được sinh ra một phần từ hoàn cảnh hiểm nghèo mà chính ông trải nghiệm trong đại dịch. Sự cô đơn của Vua Lear, điềm báo của Antony và Cleopatra - và chúng ta sẽ ở đâu nếu thiếu thói quen rửa tay ngừa corona virus của Bà Macbeth?

Newton làm gì khi “work from home”?

Isaac Newton đang ở đầu những năm 20 tuổi khi Đại dịch hạch Cái chết đen ập vào Luân Đôn. Lúc đó, ông chưa hề có tên tuổi - chỉ là một cậu sinh viên đại học tại Trường Trinity, Cambridge.

Phải 200 năm nữa các nhà khoa học mới phát hiện ra vi khuẩn là nguyên nhân gây bệnh dịch hạch. Nhưng ngay cả khi không biết chính xác lý do, mọi người vẫn làm một số điều tương tự như chúng ta đang làm để tránh nhiễm bệnh.

Vào năm 1665, Luân Đôn thực hiện một phiên bản của “social distancing” (cách ly xã hội). Biện pháp y tế công cộng yêu cầu mọi người ở yên tại nhà này hiện nay đang được thực hiện triệt để trên thế giới để cố gắng làm chậm sự lây lan của corona virus mới.

Phải ở nhà vì dịch bệnh, Shakespeare và Newton tạo dấu ấn để đời - 4

Lúc đó, Cambridge gửi sinh viên về nhà để tiếp tục việc học. Đối với Newton, điều này nghĩa là ông trở về Woolsthorpe Manor - ngôi nhà của gia đình cách Cambridge khoảng 60 dặm về phía tây bắc.

Không có giáo sư kèm cặp bên cạnh, rõ ràng Newton đã phát triển vượt bậc. Năm dịch bệnh đó sau này được ông gọi là “năm kì diệu” (annus mirabilis).

Đầu tiên, ông tiếp tục nghiên cứu các vấn đề toán học mà ông khởi sự khi ở Cambridge; những kết quả ông đạt được từ các nghiên cứu này đã trở thành các phép tính thời kì đầu.

Tiếp theo, ông kiếm được vài lăng kính và làm thí nghiệm với chúng trong phòng ngủ. Thậm chí ông còn đi xa đến mức khoét một lỗ trên cửa chớp để cho phép chỉ một chùm tia nhỏ đi qua. Từ đây khởi nguồn lý thuyết của ông về quang học.

Và ngay bên ngoài cửa sổ nhà ông tại Woolsthorpe, có một cây táo. Đúng! Chính là cây táo đó.

Phải ở nhà vì dịch bệnh, Shakespeare và Newton tạo dấu ấn để đời - 5

Câu chuyện Newton ngồi dưới gốc cây, bị một quả táo rơi trúng đầu và đột nhiên hiểu ra lý thuyết về trọng lực và chuyển động, phần lớn được thêu dệt. Nhưng trợ lý của ông, John Conduitt, nói rằng có một phần sự thật trong đó. Conduitt kể lại:

“Trong khi ông ấy (Newton) đang trầm ngâm trong vườn, đột nhiên ông nghĩ rằng sức mạnh của trọng lực (lực làm quả táo rơi từ trên cây xuống đất) không bị giới hạn ở một khoảng cách nhất định tính từ bề mặt trái đất mà phải lớn hơn nhiều so với mọi người thường nghĩ. “Tại sao nó không thể cao lên tận Mặt trăng?” ông tự hỏi.

Từ 1665-1666, tại Luân Đôn, một phần tư dân số sẽ chết vì bệnh dịch hạch. Cái chết đen đã tàn phá châu Âu thời gian đó là một trong những đợt dịch lớn cuối cùng trong vòng 400 năm.

Với lý thuyết trong tay, Newton trở lại Cambridge năm 1667. Trong vòng sáu tháng, ông trở thành nghiên cứu sinh; và hai năm sau - thành giáo sư.

Tìm cơ hội trong nguy cơ

Sự bùng phát của corona virus là điều vô cùng đáng tiếc. Lúc này, những người đang cách ly một cách an toàn mà không gặp quá nhiều bất tiện là sự may mắn. Và vì tất cả chúng ta đang làm phần việc của mình để làm chậm sự lây lan của virus với biện pháp cách ly xã hội, có thể chúng ta sẽ cảm thấy ngột ngạt một chút.

Nhưng có thể làm việc hay học tập ở nhà là một cơ hội tiềm ẩn. Đây có thể là thời điểm hoàn hảo để phát triển các dự án cá nhân, khám phá và phát triển sở thích, cũng như tận hưởng một nhịp sống tĩnh lặng.

Viên Lâm

Tin đọc nhiều

Đột phá mắt nhân tạo mang lại ánh sáng cho người mù Bằng việc kết hợp cảm biến ánh sáng với công nghệ vật liệu,...
Cây phượng vĩ trong trường học: Nên giữ hay 'tẩy chay'? Sau sự việc cây phượng vĩ ngã đổ khiến một học sinh tử vong,...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Đại hội Đảng bộ Sở KH&CN TP.HCM nhiệm kỳ 2020-2025 Trong 5 năm qua, ngành khoa học và công nghệ TP.HCM đã nỗ...