Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Hai, ngày 10/06/2019 18:23 PM (GMT+7)

Chuyên gia cũng sốc

Không lẽ sau 44 năm thống nhất đất nước, hơn 30 năm cải cách, năng lực của doanh nghiệp Việt Nam lại không làm nổi đường cao tốc Bắc - Nam?

Có dịp cầm lái ô tô từ TP.HCM về miền Trung, thế nào tôi cũng dành chặng đi hoặc chặng về là sẽ đi theo đường Hồ Chí Minh. Nếu là chừng dăm năm về trước, tuyến đường Hồ Chí Minh còn vài đoạn khó đi, hoặc hay sạt lở vào mùa mưa, nên chuyện có thể phải nằm lại dọc đường luôn được tính sẵn trong lộ trình, nhất là khi qua đèo Lò Xo nằm giữa hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam.

Bây giờ thì khác, họa hoằn lắm mới nghe có tin ách tắc trên tuyến đường này. Tết Kỷ Hợi vừa rồi, từ TP.HCM lên đến TP Buôn Ma Thuột thì đã hơn 10 giờ tối. Ban đầu cũng tính sẽ ngủ lại ở Tây Nguyên vì không thể chủ quan khi vượt đèo Lò Xo vào ban đêm dù tôi đã chinh phục đủ “Tứ đại đèo” là Ô Quy Hồ (Lào Cai), Khau Phạ (Yên Bái), Pha Đin (Điện Biên) và Mã Pí Lèng (Hà Giang).

Ngại vì đèo nào cũng khó an toàn như những chặng đường bằng. Hơn nữa, đêm là thời điểm sương mù thường phủ kín đèo, ít đoạn có dân cư dọc đường và tất nhiên là cũng không có điện đường. Nhưng rồi thấy khá nhiều xe cùng tiếp tục hành trình thẳng về hướng TP Pleiku rồi TP Kon Tum, tôi yên tâm cầm lái theo họ và vượt luôn đèo Lò Xo ngay trong canh khuya, tảng sáng đã có mặt ở TP Đà Nẵng.  

Chuyên gia cũng sốc - 1

Đường Hồ Chí Minh

Chọn tuyến đường huyền thoại này, còn vì tôi muốn chạm vào quá khứ hào hùng của những năm tháng lịch sử khi thế hệ cha ông vào Nam đánh Mỹ. Xe bon bon mà lòng tự hào vì được đi trên hệ thống giao thông do chính các doanh nghiệp Việt Nam làm, làm từ ngân sách, chẳng phải lụy ai cả.   

Bởi vậy, thực lòng là quá buồn khi nghe phát biểu mới đây của ông Nguyễn Nhật, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) tại phiên thẩm tra của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội về dự án đường cao tốc Bắc - Nam (CTBN). Theo đó, ông Nhật cho rằng, trong số 11 dự án thành phần của dự án CTBN này có 8 dự án đầu tư theo hình thức PPP (hợp tác công - tư), loại hợp đồng BOT và cái khó là nhà đầu tư tư nhân trong nước không đủ năng lực tham gia theo quy định, còn các nhà đầu tư của Nhật, Mỹ, Anh, Pháp thì không mặn mà, chỉ có nhiều nhà đầu tư Trung Quốc quan tâm.

Nói thế hóa ra là ông Nhật không biết lâu nay chính doanh nghiệp Việt, công nhân Việt đã thi công bao nhiêu là cung đường, mà đường Hồ Chí Minh tôi thích đi cũng là nằm trong số đó. Rồi cỡ như đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn, sân bay Vân Đồn, hầm Đèo Cả… chẳng lẽ ông không biết là nó đang rất tốt, rất chất lượng đấy ạ. 

Chưa kể, là quan chức ngành giao thông thì chắc chắn ông phải biết lâu nay nhiều cung đường tiếng là nước ngoài trúng thầu nhưng đã bán thầu lại cho doanh nghiệp Việt. Kể cả khi nhà thầu là doanh nghiệp của Bộ GTVT thì nhiều trường hợp (chứ không dám nói là tất cả) các doanh nghiệp ấy cũng bằng cách này hay cách khác bán lại thầu cho doanh nghiệp 'sân sau'.

Cũng chỉ mới nghe nói thế mà không rõ cái thứ giác quan nào đã rung lên mà cảnh báo ngay cái thứ “tinh thần thầu Tàu”. Cái thứ giác quan ấy không bẩm sinh là có mà hình như chỉ mới nẩy mầm sinh chồi đâu từ dạo có nhà thầu Trung Quốc “ẵm” dự án Đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông triển khai 10 năm vẫn chưa xong. Và mức vốn đầu tư từ chỗ được phê duyệt năm 2008 là 552 triệu USD (tương đương 8.769 tỉ đồng; trong đó có nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Trung Quốc là 419 triệu USD), thì năm 2016 đã điều chỉnh thành 868,04 triệu USD (tăng hơn 315 triệu USD, tương đương 40% tổng mức đầu tư ban đầu). Khổ nữa là riêng cái phần vốn vay của Trung Quốc đã tăng lên thành 669,62 triệu USD…

Hay đâu chưa thấy, chỉ thấy cái bẫy nợ chình ình ra đấy. 

Chuyên gia cũng sốc - 2

Một nhánh của đường Hồ Chí Minh ở miền Trung

Sau phát biểu của ông Nhật, ngoài dân tình thì còn có những người như bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế, nguyên thành viên Ban Nghiên cứu của Thủ tướng, lên tiếng. Trên Báo Người Lao Động TP.HCM, bà Phạm Chi Lan nói thẳng rằng “tôi bị sốc bởi đánh giá này của ông thứ trưởng. Không lẽ sau 44 năm thống nhất đất nước, hơn 30 năm cải cách, năng lực của doanh nghiệp Việt Nam lại không làm nổi đường cao tốc Bắc - Nam?”.

Bà Lan còn chỉ rõ là nếu chia 654 km cho 11 dự án thành phần thì trung bình mỗi dự án thành phần dài chưa đến 60 km, chỉ rộng từ 4-6 làn xe, nên bà hoàn toàn tin doanh nghiệp tư nhân trong nước làm được!

Vậy thì tại sao DN Việt lại khó với tay tới các dự án về giao thông? Tại sức yếu, năng lực kém, vốn mỏng hay chính những rào cản từ các qui định gọi thầu? Nếu là những rào cản từ các qui định thì quy định kiểu gì mà doanh nghiệp của Nhật, Mỹ, Anh, Pháp đều không mặn mà, chỉ có nhiều nhà đầu tư Trung Quốc là quan tâm?

May là những điều bà Phạm Chi Lan nói đã được Văn phòng Chính phủ thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng chuyển đến Bộ GTVT, đề nghị nghiên cứu, có biện pháp chỉ đạo chặt chẽ trên cơ sở đảm bảo chất lượng, tiến độ và huy động được năng lực của các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

Vậy là các doanh nghiệp Việt chí ít vẫn còn hy vọng sẽ không thua trắng trên “sân nhà”, thua ngay từ vòng loại, dù biết là thật khó để thay đổi.. 'quy trình'.

Lương Duy Cường

Tin đọc nhiều

“Công phu” đặc biệt của Nghĩa Dũng đường Các võ sinh của phân đường này không chỉ được rèn...
Mỗi năm đến hè… 2.000 trẻ em tử vong mỗi năm do đuối nước? Hẳn không dịch...
Tờ báo Hạnh phúc Nếu tin tức tiêu cực khiến người ta lo lắng thì tin tích cực...
Thế nào là báo lá cải? Chức năng cao nhất của báo chí dù "tà" hay "chính" vẫn là cung...