Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Ba, ngày 05/05/2020 11:25 AM (GMT+7)

GS.TS Trần Linh Sơn - Người đi khai hoang

GS.TS Trần Linh Sơn được biết đến như một người đi khai hoang, người đặt những viên gạch đầu tiên cho nền khoa học ngân hàng Việt Nam.

Giáo sư Trần Linh Sơn (1923-1989) thuộc thế hệ trí thức trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954). Vào dịp kỷ niệm Ngày truyền thống ngành Ngân hàng Việt Nam tháng 5 hàng năm, ông lại được nhắc tới như là cây đại thụ của nền khoa học ngân hàng Việt Nam.

Tốt nghiệp cử nhân Luật khóa cuối cùng của trường Đại học Đông Dương (1942-1945), Trần Linh Sơn mau chóng tham gia vào phong trào thanh niên yêu nước và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đây là khóa học cuối cùng của thời thuộc Pháp.

GS.TS Trần Linh Sơn - Người đi khai hoang - 1

Chân dung GS.TS Trần Linh Sơn.

Tháng 4/1949, ông được cử đến làm việc ở Văn phòng của Tổng Bí thư Trung ương Đảng, phụ trách về kinh tế, tài chính. Sau đó, ông được phân công công tác ở Ngân hàng quốc gia Trung ương từ tháng 4/1951 và giữ chức Phó phòng nghiệp vụ.

Trong lúc cuộc kháng chiến đang bước vào giai đoạn ác liệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng quyết định cử 21 cán bộ thuộc các lĩnh vực: y tế, tài chính, nông nghiệp, vũ khí… sang Liên Xô học tập. Đây là lớp cán bộ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được cử sang Liên Xô học tập, mở đầu cho một chương mới trong quan hệ giáo dục, ngoại giao giữa hai nước Việt-Xô.

Việc cử một số cán bộ, thanh niên sang Liên Xô để đào tạo về một số ngành khoa học, trong đó có tài chính, ngân hàng là sự nhìn xa trông rộng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhằm chuẩn bị sẵn sàng cho việc xây dựng đất nước khi chiến tranh kết thúc.

Việc Trần Linh Sơn được cử sang Liên Xô học tập là một nhiệm vụ nặng nề nhưng là niềm vinh dự lớn đối với ông. Là người duy nhất theo học ngành tài chính nên trọng trách xây dựng, định hình nền khoa học ngân hàng, tài chính ở Việt Nam trong tương lai dường như đã đã đặt lên vai ông.

Sau 5 năm học tại Học viện Tài chính Moskva, Liên Xô (1951-1956), Trần Linh Sơn về nước. Ông vừa đảm trách vai trò là Giám đốc Cục tín dụng Công thương nghiệp, Ngân hàng Trung ương và Ủy viên đảng đoàn Ngân hàng Trung ương (1958-1961), vừa tham gia giảng dạy ở trường Nghiệp vụ Ngân hàng Hải Phòng.

Theo nhiều người công tác trong ngành tài chính ngân hàng thì GS.TS Trần Linh Sơn là người đầu tiên đưa lý luận tín dụng ngắn hạn từ Liên Xô vào Việt Nam.

Lúc ấy vì chưa có sách giáo khoa tiếng Việt, cũng chưa có sẵn bài giảng, vì vậy trên bục giảng, trước mặt thầy giáo Trần Linh Sơn là cuốn giáo trình dày cộp của Liên Xô và những cặp tài liệu đều bằng tiếng Nga. Ông vừa dịch vừa giảng. Chốc chốc lại thấy ông cặm cụi lật mở từng trang sách đặt trên bàn, rồi quay sang bảng để viết ra những điều mới dịch được từ sách.

Khi ông xem cuốn này, nhưng lúc sau ông lại chuyển sang tìm một vấn đề gì đó trong cuốn sách khác. Đằng sau cặp kính cận dày là đôi mắt chăm chú, thể hiện rõ tinh thần làm việc hăng say nhiệt huyết của người thầy giáo.

GS.TS Trần Linh Sơn - Người đi khai hoang - 2

Trần Linh Sơn (thứ 5 từ trái, hàng đứng) cùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước trước khi sang Liên Xô, 1951.

Đôi tay ông trắng xoá vì phấn. Bụi phấn rơi xuống cả tóc, cả trên vai áo đã sờn vải. Ngoài kia, trời nắng chang chang, không khí trong phòng càng oi bức khiến những giọt mồ hôi trên trán, gò má của thầy lã chã rơi xuống. Những hình ảnh đó khiến những thế hệ học trò ngày ấy mãi không bao giờ quên.

Nhớ về những tháng ngày được học tập ở lớp học này, ông Văn Lệ - nguyên Chủ nhiệm Khoa Tại chức, Trường Cao cấp nghiệp vụ Ngân hàng Hà Nội, xúc động chia sẻ một kỷ niệm đáng nhớ: “Cả lớp chăm chú lắng nghe, không xì xào, không một tiếng động… Một số học viên vì nghe không kịp, cộng với số câu thầy vừa dịch nhẩm vừa nói có phần chưa xuôi, nên đã không ghi nổi, đành bỏ trống để sau buổi lên lớp mượn vở bạn ghi lại. Về sau, trong mỗi buổi giảng của thầy, nhà trường đã bố trí một vài giáo viên ngồi nghe và ghi chép để sau đó tập hợp lại, tu chỉnh dần dần làm thành bài giảng”[1].

Ông Thanh Duy, là thế hệ học trò đầu tiên của thầy giáo Trần Linh Sơn vào cuối những năm 1950, cho rằng những kiến thức về tiền tệ, ngân hàng vừa khó, lại rất mới mẻ với học viên. Nhưng quả thực, khi ấy thầy giáo Trần Linh Sơn như người đi khai hoang, cuốc những nhát đầu tiên để khai phá một mảnh đất hoàn toàn mới là tài chính và ngân hàng.[2].

Sau một số năm miệt mài với công tác của ngành ngân hàng và nhiều đêm thức trắng để soạn bài giảng, dịch tài liệu lên lớp cho cán bộ ngành ngân hàng, đến năm 1962, Trần Linh Sơn quay trở lại Học viện Tài chính Moskva, Liên Xô để làm nghiên cứu sinh.

Luận án Sự trưởng thành và phát triển của hệ thống tiền tệ và tín dụng của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945-1960) được đúc kết từ lý thuyết của hệ thống tiền tệ, tín dụng trong hoàn cảnh thực tế của Việt Nam suốt một thời kỳ dài từ sau Cách mạng tháng Tám 1945, mà ông là một thực thể đã tham gia và gắn bó trong nhiều năm.

Trở về nước với học vị Phó tiến sĩ, ông được cử làm Vụ trưởng Vụ kinh tế và kế hoạch Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (1962-1977). Trong thời gian này, ông viết nhiều bài nghiên cứu về tiền tệ, tín dụng, ngân hàng, trực tiếp đi sâu vào thực tiễn, diễn biến của đời sống kinh tế xã hội để có thể có những nhìn nhận và đánh giá đúng đắn.

Ông là người có trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo hướng dẫn công tác báo chí của ngành. Với tập san Ngân hàng, ông là tác giả thường xuyên và có nhiều bài viết. Ông luôn tự động viên bản thân mình phải cố gắng học tập và rèn luyện để có thể phục vụ tốt hơn công việc.

GS.TS Trần Linh Sơn - Người đi khai hoang - 3

GS.TS Trần Linh Sơn (giữa) trong thời gian học tập tại Liên Xô.

Trong những trang viết của mình ngày 8/1/1969, ông chia sẻ: “Phải tiếp xúc rất nhiều, đi rất nhiều, thâm nhập vào cuộc sống muôn màu, muôn vẻ, tích lũy từng hạt cát kinh nghiệm một cách nhạy bén, thông minh, không chút bảo thủ, không gì làm mờ ám đầu óc sáng suốt bình tĩnh, nắm thật vững khoa học và nghệ thuật cuộc sống, cố gắng giải quyết mọi trường hợp cuộc sống đặt ra một cách chính xác, gọn gàng nhất…

Thực tiễn và thực tiễn: thước đo, tiêu chuẩn, tự nó mở ra và trở về với nó. Làm cách mạng là phải luôn phấn đấu, không bao giờ kêu ca, nói ít làm nhiều, kiên trì đạt mục đích đã đặt ra… Là học trò nhiều tuổi, học trò nhỏ của quần chúng, nhưng phải luôn luôn vươn lên…”. [3]

Sau khi đất nước thống nhất được vài năm, năm 1977, PTS Trần Linh Sơn được cử làm Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và giữ vai trò này cho đến năm 1985.

Những năm cuối cuộc đời (1985-1989), ông làm cố vấn, trực tiếp làm việc, nghiên cứu chính sách tiền tệ, tín dụng, chiến lược kinh tế giúp Ngân hàng Nhà nước và tham gia vào nhiều đề tài khoa học cấp nhà nước về lĩnh vực ngân hàng, tài chính.

Với vai trò là người khai mở, ông đã xây dựng cơ sở đầu tiên về cơ chế hoạt động của hệ thống tín dụng, vận dụng các nguyên lý và phương pháp tín dụng ngân hàng xã hội chủ nghĩa vào hoàn cảnh Việt Nam; xúc tiến việc phát triển hệ thống tiền tệ, tín dụng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam từ năm 1956 đến 1985. Đặc biệt, ông có đóng góp không nhỏ vào việc dự thảo để ban hành các chế độ, thể lệ, biện pháp để quản lý công tác tín dụng và tổ chức công tác thanh toán không dùng tiền mặt qua các giai đoạn phát triển của đất nước[4].

GS Trần Linh Sơn là người soạn thảo và xây dựng các tài liệu giảng dạy đầu tiên về khoa học tiền tệ, tín dụng, ngân hàng ở nước ta. Ông cũng tham gia đào tạo giúp đỡ, dìu dắt đội ngũ cán bộ giảng dạy cho các trường cao cấp và trung cấp nghiệp vụ ngân hàng và cho các trường đại, bồi dưỡng và đào tạo cán bộ có trình độ đại học. Rất nhiều cán bộ chủ chốt của ngành Ngân hàng đã trưởng thành từ những lớp học đầu tiên của thầy giáo Trần Linh Sơn. [5].

Không chỉ áp dụng kiến thức mới vào tình hình thực tiễn Việt Nam một cách sáng tạo, GS Trần Linh Sơn là người tổng kết và nghiên cứu lý luận, thực tiễn của hơn ba mươi năm xây dựng và phát triển trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng, ngân hàng; góp phần làm sáng tỏ thêm các quan điểm của Đảng trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng, ngân hàng; giải thích, phổ biến, tuyên truyền, giới thiệu một số thành tựu và kinh nghiệm của Việt Nam trong các lĩnh vực nói trên[6].

Tháng 5 về là dịp để nhắc lại những đóng góp lớn lao của GS.TS Trần Linh Sơn cho ngành ngân hàng Việt Nam. Ông đã cống hiến toàn bộ cuộc đời của mình vì sự nghiệp cách mạng, khai hoang cho ngành ngân hàng của Việt Nam, và là người thầy của nhiều thế hệ học trò làm rạng danh cho đất nước.

---------

[1] 40 mùa sen nở (1991), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hà Nội, tr. 451.

[2] 40 mùa sen nở (1991), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hà Nội, tr. 413.

[3] Trần Linh Sơn, Theo dòng thời gian (Tùy bút viết tay), 1969, tài liệu lưu trữ tại Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam.

[4] Bản khai lý lịch khoa học của GS Trần Linh Sơn, 15-3-1977, lưu trữ tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

[5] Bản khai lý lịch khoa học của GS Trần Linh Sơn, 15-3-1977, tài liệu đã dẫn.

[6] Bản khai lý lịch khoa học của GS Trần Linh Sơn, 15-3-1977, tài liệu đã dẫn.

Từ Sơn (Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam)

Tin đọc nhiều

Giáo sư Đỗ Xuân Hợp - vị Anh hùng Quân y ngoài Đảng Những ngày cuối cùng trong bệnh viện, GS Đỗ Xuân Hợp được...
Áp lực điểm số Ngày đi học, kiến thức được tôi thu nạp cứ như một đứa trẻ...
Chum, vại, lu... tái xuất Thời ấy công năng của lu là chứa, từ nước tới mắm tới tương...
Những bản sao nhạt nhẽo Chẳng biết từ bao giờ, những lai căng nửa mùa đang làm méo...