Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Bảy, ngày 26/10/2019 08:02 AM (GMT+7)

Làm thêm giờ

Cuộc sống vốn dĩ công bằng khi mọi người đều có đủ 24 giờ mỗi ngày để sử dụng cho những mục đích khác nhau.

Một buổi tối, cô cháu gái đang làm thực tập sinh tại một ngân hàng gọi video cho tôi để tâm sự về công việc mới bắt đầu sau khoảng thời gian sinh viên thơ mộng. Đó là chuỗi ngày đi làm mà chỉ rời công sở sớm nhất là khoảng 7 - 8 giờ tối. Cô bé cảm thấy mất phương hướng trong cuộc sống. Nhìn cô bé mệt mỏi, hốc hác với chứng đau nửa đầu kéo dài trong một tháng nay, tôi chạnh lòng nhớ lại trước đây vô tình đọc được câu chuyện của một CEO chia sẻ trên mạng xã hội về thời tuổi trẻ của mình. Anh đã từng làm việc đến tận 9 - 10 giờ đêm để có được thành công như ngày hôm nay và anh ấy khuyên các nhân viên của mình, đặc biệt những bạn trẻ, đừng bao giờ đi làm về đúng giờ.

Sau những lời tâm huyết ấy, tôi đã đặt ra một câu hỏi với anh rằng liệu với cường độ làm việc như vậy thì người lao động sẽ thật sự hạnh phúc. Câu hỏi ấy cho đến tận bây giờ tôi vẫn chưa nhận được câu trả lời.

Ngành kinh tế học ra đời giúp cho con người sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội trong hoạt động tạo ra của cải vật chất và các giá trị phục vụ đời sống. Trong mười nguyên lý cơ bản của kinh tế học vi mô, nguyên lý được nhắc đến đầu tiên đó là: con người phải đối mặt với sự đánh đổi và tôi cho rằng đây là nguyên lý rất gần gũi với tất cả chúng ta.

Làm thêm giờ - 1

Cuộc sống vốn dĩ công bằng khi mỗi ngày mọi người đều có đủ 24 tiếng đồng hồ để sử dụng cho những mục đích khác nhau. Đối với mỗi con người, tùy theo hoàn cảnh sống, quan điểm và nhu cầu của cá nhân sẽ có thước đo giá trị của các hoạt động mình lựa chọn trong ngày khác nhau. Một giờ đồng hồ đối với một doanh nhân dành cho công việc có giá trị khác với một cậu thanh niên dành cho người yêu, hay thời gian một người mẹ dành cho con cái đem lại ý nghĩa tinh thần khác hẳn với một phụ nữ tập trung cho các dự án để phát triển sự nghiệp cá nhân.

Nếu xem xét những quyết định sử dụng một ngày theo góc nhìn của rất nhiều cá nhân trong xã hội ta sẽ thấy được sự đánh đổi mà con người ta phải đối mặt trong một ngày. Nếu dùng một tiếng cho công việc này có nghĩa là chúng ta không thể làm được công việc khác. Như vậy, khi quyết định dành thời gian của mình vào một việc nào đó có nghĩa là chúng ta đang đánh giá cao việc đó hơn những việc khác và tin rằng làm vậy sẽ giúp chúng ta xây dựng được một cuộc sống tốt đẹp.

Nếu con người được tự do chọn lựa cách sử dụng quỹ thời gian mà tạo hóa ban tặng cho phù hợp với điều kiện của họ và hài lòng với kết quả mình nhận được thì mọi chuyện có vẻ quá dễ dàng. Tuy nhiên, khi sống trong một cộng đồng, làm việc theo một tập thể thì đôi khi sự đánh giá mức độ quan trọng của các hoạt động khác nhau và việc quyết định sẽ sử dụng quỹ thời gian vào việc gì của mỗi cá nhân có thể gây ra những mâu thuẫn khiến công việc chung khó lòng phát triển.

Vấn đề này đòi hỏi phải có vai trò của nhà nước nhằm điều chỉnh hành vi, thái độ của con người để đem lại giá trị tốt nhất cho một gia đình, doanh nghiệp hay một quốc gia. Bộ Luật lao động với những quy định về giờ làm việc và giờ làm thêm của người lao động là một chính sách hướng đến điều này.

Khi phải quyết định một người lao động nên làm bao nhiêu giờ trong một tuần hay một năm, nhà nước phải cân nhắc đến 2 yếu tố: tính hiệu quả và công bằng. Đối với một quốc gia đang phát triển, việc thúc đẩy các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế phát triển, đạt được vị thế trên thị trường quốc tế là một trong những mục tiêu trọng tâm, trong đó, hiệu quả của lao động là một nhân tố mang tính chất quyết định.

Nếu tin rằng tăng số giờ làm việc của người lao động có thể giúp tăng sản lượng, giá trị đầu ra của các doanh nghiệp thì một chính sách duy trì số giờ lao động cao có thể hướng đến mục tiêu hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, với một đất nước mà số người lao động không đòi hỏi trình độ, kỹ thuật cao còn chiếm số lượng khá đông, việc đảm bảo sức khỏe, đời sống tinh thần của các công nhân, nhân viên cũng cần được quan tâm. Vì bảo vệ quyền lợi của những đối tượng yếu thế, dễ tổn thương trong xã hội là một trong những vai trò trọng tâm mà nhà nước cần hướng đến.

Làm thêm giờ - 2

Một dân tộc cũng tương tự một con người, những gì chúng ta quyết định lựa chọn làm ngày hôm nay sẽ tạo ra kết quả tương ứng trong tương lai. Tuy nhiên, là một người có nhiều năm làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam, tôi cho rằng bài toán giữa hiệu quả và công bằng không phải là không có cách để được trọn vẹn đôi đường. Thực trạng sử dụng lao động của các doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực nhà nước, hiện nay còn gây ra năng suất kém và lãng phí thời gian. Điều này có nguyên nhân sâu xa bởi hai vấn đề cốt lõi: chính sách tạo động cơ khuyến khích và hệ thống đo lường hiệu quả lao động.

Để tạo động cơ khuyến khích làm việc tăng năng suất, các tổ chức cần có chiến lược bố trí, giao nhiệm vụ phù hợp với đam mê và thế mạnh của người lao động. Người lãnh đạo, quản lý cần giúp cấp dưới của mình hiểu rõ giá trị mà họ đóng góp cho bức tranh chung của doanh nghiệp để truyền cảm hứng làm việc hiệu quả cho các công nhân, nhân viên. Quan trọng nhất của việc tạo động cơ khuyến khích đó là các chính sách khen thưởng giúp nâng cao giá trị một giờ làm việc của người lao động khiến họ đưa ra quyết định ưu tiên hoàn thành công việc với chất lượng cao.

Hệ thống đo lường hiệu quả công việc lại là một vấn đề rất quan trọng mà các doanh nghiệp cần tập trung đầu tư nhiều hơn. Ở các doanh nghiệp nhà nước, việc đánh giá người lao động hiện nay còn khá cảm tính, phụ thuộc nhiều vào phán quyết chủ quan của người quản lý trực tiếp.

Điều này sẽ dẫn đến hai tình trạng cơ bản đó là người lao động có khuynh hướng chỉ thích làm việc trước mặt sếp hoặc tập trung làm vừa lòng sếp hơn là làm tốt công việc của mình. Tôi đã từng chứng kiến ở một số doanh nghiệp, nhân viên có khuynh hướng trì hoãn hoặc làm việc riêng trong giờ làm chính thức để rồi sau đó lại kết thúc giờ làm việc trễ hơn với lí do là công việc quá tải hoặc quá khó giải quyết.

Nếu các doanh nghiệp có thể xây dựng được hệ thống đo lường thông qua đánh giá kết quả đầu ra của công việc chứ không chỉ đơn thuần là đánh giá quá trình làm việc một cách cảm tính thì có thể sẽ tăng năng suất lao động.

Như vậy, nếu nhìn bài toán hiệu quả theo hướng tăng chất lượng hơn là số lượng sử dụng thời gian lao động thì nhà nước vẫn có thể ban hành chính sách về thời gian làm việc sao cho đảm bảo nhu cầu về sức khỏe và đời sống tinh thần của người lao động nhưng vẫn đáp ứng tốc độ phát triển cao cho nền kinh tế cũng như sự lớn mạnh của các doanh nghiệp.

Trần Hương Giang

Tin đọc nhiều

Lạc đâu giấc mơ cổ tích? Nếu người lớn chúng ta đã không còn tin vào những cái kết có...
Quê hương nếu ai không nhớ, sẽ không lớn nổi thành người Trong mỗi trái tim thi sĩ đều thường trực một tình yêu Tổ...
Việt kiều ở Mỹ "Sống bên này khoẻ lắm, em đi làm nhận tiền mặt phân nửa,...
Có diệt được lòng tham trong mỗi chúng ta không? Làm thế nào để chống “địch nội xâm”, tức chủ nghĩa...