Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Năm, ngày 28/05/2020 17:11 PM (GMT+7)

Người trọn đời với thép

Tên ông là Hoàng Bình. Ông là một trong số 21 người được Đảng và Bác Hồ trực tiếp cử đi Liên Xô học tập năm 1951.

Kể từ sau khi về nước năm 1957 đến khi trút hơi thở cuối cùng, ông dành trọn tâm huyết cho ngành Luyện kim non trẻ của nước nhà mà cụ thể là Khu gang thép Thái Nguyên. Trong ký ức nhiều người cùng thời, ông là một người lãnh đạo tận tâm, nghiêm khắc và hết lòng vì anh em công nhân. Nhưng ít ai biết được những suy tư thầm lặng trong ông suốt quá trình phấn đấu rèn luyện đầy hy sinh gian khổ.

Từ bỏ giàu sang đi theo lý tưởng

Ông Hoàng Bình - nguyên Thứ trưởng Bộ Cơ khí - Luyện kim, kiêm Tổng Giám đốc Khu gang thép Thái Nguyên sinh ngày 1/9/1923 tại xã Thanh Tân, huyện Thanh Chương, Nghệ An trong một gia đình đại địa chủ. Đất đai của nhà ông Hoàng Bình, theo như bà Đoàn Thị Uyển (vợ ông) kể lại thì bà “chạy mãi không hết”.

Cha mẹ ông Hoàng Bình là cụ Hoàng Sỹ và cụ Nguyễn Thị Na. Cụ Hoàng Sỹ gọi theo tên có chức sắc thời phong kiến là Hàn Sợi, ông là một trong những địa chủ giàu có bậc nhất vùng Thanh Chương (Nghệ An) lúc bấy giờ. Mặc dù giàu có vậy nhưng cụ Hoàng Sỹ không bao giờ có tư tưởng ngồi không hưởng thụ mà ngược lại ông rất siêng năng. Ông thường thức dậy khoảng 4 giờ sáng lúc trời còn tờ mờ sương, ông đi chân trần vào các điểm hàng để buôn gỗ hoặc ra thăm ruộng đồng.

Ông Hoàng Bình là người con thứ thứ tư trong gia đình 6 anh em. Ông và cha mình không thường không đồng quan điểm “Trước năm 1949, có lần ông Hoàng Bình đã góp ý với bố rằng nên hiến điền cho cách mạng, vậy nhưng cụ Hoàng Sỹ nhất định không chịu ngược lại còn quát mắng ông”, bà Uyển kể.

Chính vì sự bất đồng này mà trong những năm học cấp III tại trường Khải Định (Huế), ông Hoàng Bình không được cha chu cấp tiền nong nữa. Tuy nhiên ông Hoàng Bình vẫn quyết tâm đi học và tự mình lao động để có tiền trang trải các chi phí ăn ở, học tập và ông đã đỗ tú tài trường Khải Định năm 1944. Sau đó ông trở về làm việc trong lĩnh vực tài chính của huyện Thanh Chương và thi thoảng đi dạy học một vài tiết ở trường THPT Đặng Thúc Hứa (huyện Thanh Chương). Trong thời gian làm việc tại đây, ông thường xuyên tham gia các phong trào, các hoạt động yêu nước của địa phương như việc dụ Nhật để lấy súng cho quân cách mạng,…

Chính từ những nhận thức đó, trước năm 1949, có lần ông Hoàng Bình đã khuyên bố "nên hiến điền cho cách mạng đi” nhưng ông Hoàng Sỹ không nghe theo con. Từ đó ông Hoàng Bình đã quyết định rời gia đình đi kháng chiến.

Làm cách mạng bằng khoa học

Đầu năm 1949, ông Hoàng Bình lên Việt Bắc để nhận nhiệm vụ. Chuyến đi này theo ông Hoàng Bình và gia đình được biết là để đi nước ngoài học tập nhưng không biết cụ thể ở đâu. Vậy nhưng, khi lên đến Việt Bắc, vì bị lộ bí mật nên ông phải ở lại làm việc tại Ban Tuyên huấn Tổng Công đoàn Việt Bắc. Sau đó ông làm Hiệu phó trường Hoàng Quốc Việt – Trường Tuyên huấn của Trung ương Đảng, do ông Bùi Quỳ làm Hiệu trưởng.

Đến năm 1951 ông Hoàng Bình trở thành 1 trong 21 thành viên trong Đoàn được Đảng và Bác Hồ cử sang Liên Xô học tập. Mục đích của chuyến đi này nhằm đào tạo lớp cán bộ có trình độ để sau này phục vụ xây dựng đất nước. Trong khoảng thời gian đi học ở Liên Xô từ năm 1951-1957, để đảm bảo chuyên tâm học hành không lệch lạc, đoàn học viên phải thực hiện sinh hoạt học tập theo “Tổ tam tam”, nghĩa là nhóm gồm có 3 người, họ có nhiệm vụ hỗ trợ công việc, giám sát hành động và tư tưởng của nhau.

Bất cứ ai trong “Tổ tam tam” cũng đều có quyền báo cáo với cấp trên về mọi sự việc như sự lung lạc ý chí, tư tưởng bỏ ngũ hay muốn rã ngũ, hoặc hành động sai trái như tà dâm, trộm cắp,... Chính vì vậy, họ thường xuyên quan tâm, bảo ban, quản lý lẫn nhau và rất kỷ luật.

Người trọn đời với thép - 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh tham dự Hội nghị chính trị đặc biệt tại Hà Nội năm 1964 trò chuyện với các đại biểu giới trí thức. Ông Hoàng Bình (người ngoài cùng bên trái) và các ông Phạm Huy Thông, Đặng Văn Ngữ, Trần Hữu Tước, Lê Văn Thiêm,…

Được sống và học tập trong môi trường hòa bình, ông không bao giờ quên nhiệm vụ của mình vì vậy luôn sống chuẩn mực. Ngoài việc được đi học, được nước bạn chăm lo chu đáo, thời đó ông được hưởng học bổng 150 rúp mỗi tháng. Tuy nhiên, theo cách quản lý hồi đó, hàng tháng truy nộp Đại sứ quán 100 rúp để gửi về nước ủng hộ Quỹ Kháng chiến và chỉ được để lại cho mình 50 rúp chi tiêu.

Chính vì thấy rõ trách nhiệm đối với đất nước, ông ý thức rằng “Mình không thể trực tiếp làm cách mạng trên chiến trường thì mình làm cách mạng bằng khoa học”. Ông Hoàng Bình chỉ lo học, đi đâu cũng học.

Tác phong đó đã thấm vào máu ông, đến khi về nhà ông cũng không quên dạy con như vậy. Ông viết thư về thường xuyên nhắc nhở bà Uyển phải học hành tử tế, tiếp tục trau dồi bản thân: “Phải học, mình còn dốt lắm em à”, bà Đoàn Thị Uyển kể lại.

Hết lòng vì công việc và anh em công nhân

Năm 1960 Khu gang thép Thái Nguyên bắt đầu xây dựng thì ông được Bộ trưởng Nguyễn Minh Loan cử lên làm việc tại đây với chức vụ Tổng Giám đốc và đến năm 1975 được bổ nhiệm Thứ trưởng Bộ Cơ khí – Luyện kim, kiêm Tổng Giám đốc khu Gang thép Thái Nguyên.

Trong giai đoạn từ năm 1974 do gặp nhiều khó khăn trong sản xuất, Nhà máy Gang thép Thái Nguyên tưởng chừng phải ngừng hoạt động. Nếu quả thực điều này xảy ra thì tất cả anh em công nhân làm việc tại đây sẽ thất nghiệp. Họ sẽ đi đâu?

Nhiều kỹ sư đã phải bỏ nhà máy về quê cày ruộng, nuôi lợn nuôi gà, ông đã đến từng hộ gia đình động viên công nhân trở lại nhà máy và tập trung anh em lại với khẩu hiệu “Lôi kỹ sư ra khỏi chuồng lợn” với kế hoạch làm nhỏ nuôi lớn, lấy ngắn nuôi dài như làm phôi thép, làm que hàn,…

Người trọn đời với thép - 2

Ông Hoàng Bình giới thiệu với Đại tướng, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Võ Nguyên Giáp về sản phẩm của lò cốc gầy tại Xí nghiệp Liên hiệp Gang thép Thái Nguyên, 11/1982

Ông quyết tâm dốc toàn lực để hoàn thành đề án “Lấy thép nuôi thép, chống bao cấp”. Nhiều đêm ông thức chong chong một mình để hoàn thành đề án đó. Có những đêm ông còn kéo cả bà Uyển dậy để đọc cho bà nghe bản thảo đề án Lấy thép nuôi thép.

Cho đến lúc đã nghỉ hưu rồi ông vẫn không thôi đau đáu về sự phát triển của Khu Gang thép Thái Nguyên... Mỗi lần kể chuyện với chúng tôi, bà Uyển nhắc đi nhắc lại “Trước lúc qua đời, ông ấy vẫn không thôi nghĩ về sự nghiệp phát triển Khu Gang thép Thái Nguyên và cả cuộc sống của anh em công nhân nơi đây”.

Trình Sỹ Anh Dũng (Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam)

Tin đọc nhiều

Giáo sư Đỗ Xuân Hợp - vị Anh hùng Quân y ngoài Đảng Những ngày cuối cùng trong bệnh viện, GS Đỗ Xuân Hợp được...
Áp lực điểm số Ngày đi học, kiến thức được tôi thu nạp cứ như một đứa trẻ...
Chum, vại, lu... tái xuất Thời ấy công năng của lu là chứa, từ nước tới mắm tới tương...
GS.TS Trần Linh Sơn - Người đi khai hoang GS.TS Trần Linh Sơn được biết đến như một người đi khai...