Tháng 12, 2017
Thứ hai
Thứ Hai, ngày 24/07/2017 15:49 PM (GMT+7)

Tâm lý đám đông hay là sự bất bình thường về văn hóa công cộng?

Buồn thay, tâm lý đám đông sơ khởi lại đang bị lấy làm đại diện cho một nét văn hóa làng xã, vốn rất nhân văn và thắm đượm tình người.

Liên tiếp những ngày qua, những vụ đánh hội đồng người vô tội do nghi ngờ “thôi miên, bắt cóc trẻ con” hay những mâu thuẫn từ va chạm giao thông ngoài phố, đã làm dấy lên những lo ngại về một biểu hiện văn hoá tiêu cực đang dần phổ biến

Theo GS Đỗ Quang Hưng, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Tôn giáo, UBTƯ MTTQ Việt Nam, các hiện tượng xã hội như vậy dù là cá nhân hay nhóm người trong cộng đồng đang phản ánh điều bất bình thường về văn hóa công cộng.

Tức là một số người Việt Nam đã bắt đầu xuất hiện sự ứng xử không bình thường. Đây là dấu hiệu cao của bảng giá trị bị thay đổi; nói cách khác là sự hỗn loạn và nhiễu loạn giá trị đến mức cần phải báo động.

Tâm lý đám đông hay là sự bất bình thường về văn hóa công cộng? - 1

Chiếc xe ô tô bị người dân đốt trụi do nghi người trên xe thôi miên, bắt cóc trẻ em. Ảnh: Vietnamnet.

Không phải là chuyện một bộ phận người Việt Nam hung dữ hơn, mà trên thế giới đã từng xảy ra chuyện này. Tại sao đến bây giờ, tâm lý đám đông trong xã hội lại tự nhiên gia tăng, bạo lực hóa làm sai lệch mất bản chất truyền thống hàng nghìn năm của dân tộc?.

Nói một cách khác, nó như một ẩn ức xã hội bị dồn nén nên bộc phát ra để giải phóng các dồn nén. Nhưng là giải phóng một cách không tích cực; hay là sự giải phóng tiêu cực và nguy hiểm. 

Nhiều nước trên thế giới cũng có tình trạng như vậy khi châu Âu, hay Mỹ bị khủng hoảng làm rối loạn. Nhưng sau đó châu Âu đã điều chỉnh và đã có sự tốt hơn.

Vấn đề văn hóa hay giáo dục con người; như xây dựng làng văn hóa, thôn văn hóa nhưng đó là văn hóa chung chung chứ không phải là bản chất.

Giá trị văn hóa làng, xã cần bảo tồn. Nhưng chúng ta quên mất rằng trong xây dựng làng văn hóa không phải lấy thành tích của đám đông, mà phải đi vào trái tim khối óc của từng con người, xác lập giá trị của từng con người một.

Hiện chưa phải là phong trào văn hóa, giáo dục văn hóa dựa trên căn bản của từng con người, mà đôi khi mới chỉ là phong trào xây dựng văn hóa của thôn xóm, hay làng bản.

Chúng ta đưa ra khẩu hiệu rất lớn như giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, hội nhập mà không hòa tan... nhưng đó là vấn đề vĩ mô. Cần suy nghĩ xem đã có nghiên cứu nào đích thực về hệ giá trị đích thực của con người Việt Nam? Và có một vấn đề là giá trị của cá thể trong đời sống cộng đồng. Chúng ta đang thiếu những hệ giá trị như vậy.

Sự bình yên nghe có vẻ bình thường nhưng để có một cuộc sống bình yên cũng có chuẩn mực và không phải dễ, chứ chưa nói đến đáng sống.

Điều quan trọng là phải xây dựng được hệ giá trị, trong vấn đề xây dựng văn hóa thì phải chú trọng vấn đề con người sống trong hệ giá trị của đời sống công cộng.

Những va chạm xảy ra trong thời gian qua đã vượt ra khỏi phạm vi gia đình, xã hội...

Văn hóa là điều xã hội nào cũng cần ở một mức nào đó, nếu không xã hội đó vỡ. Hiện có những đột biến, bất bình thường đó là do tâm lý cá nhân có đột biến; rồi vấn đề đặt ra ở nhiều mặt giáo dục con người quan tâm đến chuẩn mực xã hội và chuẩn mực của cá nhân, và đặc biệt là vấn đề của cá nhân con người được sống trong cộng đồng như thế nào.

Ở các nước phương Tây, họ gọi đó là cá thể cá nhân sống trong không gian công cộng, nhưng nước ta không gian cộng đồng chưa được chú ý. Việc của chúng ta bây giờ là xây dựng văn hóa của cá nhân con người trong đời sống văn hóa công cộng. Không phải giáo dục văn hóa chung chung mà phải đặt ý thức của cá nhân con người sống trong cộng đồng như thế nào? Đâu là những yếu tố mang tính kỷ luật, phải tuân theo. Đâu là những chuẩn mực đám đông cần có.

Buồn thay, tâm lý đám đông sơ khởi lại đang bị lấy làm đại diện cho một nét văn hóa làng xã, vốn rất nhân văn, sâu sắc và thắm đượm tình người.

Việt Thắng

Tin đọc nhiều

Câu chuyện về giọng nói Không riêng xứ Nghệ mà bất kỳ địa phương nào cũng vậy. Cần...
Hồn Thể Công Cái giấc mơ đẹp nhất trong mấy ngày Tết của khá nhiều người...
Ném đá Quý ông lịch lãm 2017: Chị em ghen tỵ đó, đẹp là thiên chức của đàn ông Hôm nay xem thiên hạ xúm vào chê bai các nam vương đẹp và...
Số đông chưa chắc đã đúng Trên mạng xã hội, mọi người vô tư nói những điều mình nghĩ....