Tháng 09, 2019
Thứ hai
Thứ Bảy, ngày 28/03/2020 14:35 PM (GMT+7)

Ba yếu tố để dạy học trực tuyến hiệu quả trong dịch Covid-19

Hiện diện người dạy, hiện diện yếu tố xã hội và hiện diện nhận thức là ba yếu tố tạo ra một buổi dạy học trực tuyến mang lại hiệu quả.

Quan điểm này do TS Phạm Công Hiệp, giảng viên cấp cao Khoa Kinh doanh và Quản trị, Đại học RMIT Việt Nam chia sẻ. TS Hiệp có hơn 10 năm nghiên cứu và giảng dạy trong lĩnh vực giải pháp công nghệ thông tin cho doanh nghiệp, giải pháp quản lý hệ thống logistic và áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.

Nhược điểm học trực tuyến

Theo TS Phạm Công Hiệp, từ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán Canh Tý 2020 đến nay, theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hầu hết các cơ sở giáo dục ở tất cả các cấp từ mầm non đến đại học và sau đại học tại Việt Nam đều chưa hoạt động trở lại. Để hạn chế tối đa sự gián đoạn trong việc học cũng như hỗ trợ học sinh - sinh viên theo kịp chương trình, một số trường đã chuyển sang hình thức dạy và học trực tuyến.

Đây là hình thức đáp ứng được nhu cầu vô cùng cấp thiết hiện nay khi tình hình dịch bệnh vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp, chưa biết khi nào khả quan hơn để người học có thể quay lại trường và tiếp tục những gì còn đang dang dở.

Ba yếu tố để dạy học trực tuyến hiệu quả trong dịch Covid-19 - 1

TS Phạm Công Hiệp nói về dạy và học trực tuyến.

TS Hiệp cho rằng, cần phải hiểu đúng về khái niệm “học trực tuyến”. Đây là phương thức học thông qua máy vi tính hay thiết bị thông minh được kết nối mạng internet. Trên nền tảng này, người học và người dạy kết nối với nhau qua các phần mềm gọi thoại (voice call), hình thoại (video call) để trao đổi trực tiếp, chia sẻ các tài liệu học tập, giải đáp các vướng mắc mà người học đang gặp phải,...

Hình thức học trực tuyến có ưu điểm lớn chính là nhờ việc các tài liệu học tập, câu hỏi thảo luận, bài kiểm tra, điểm thi đều được lưu trữ trên một nền tảng quản lý nội dung trực tuyến. Người học có thể truy cập những nội dung này vào bất kỳ thời gian nào, ở bất cứ đâu một cách dễ dàng. Bài giảng sẽ được phát trực tiếp để người học có thể tham gia ngay tại thời điểm đó, đồng thời cũng được ghi hình lại để làm tài liệu hỗ trợ có thể sử dụng khi cần.

Tùy theo số lượng người tham gia, người dạy và người học vẫn có thể tương tác với nhau trên nền tảng này. Những ưu điểm nêu trên sẽ giúp người học có thể bắt kịp chương trình khi không thể trực tiếp đến lớp, hoặc có thể xem lại bài dễ dàng nếu không hiểu hay chưa theo kịp bài giảng.

Ngoài ưu điểm, học trực tuyến cũng cho thấy một số nhược điểm riêng. Nổi bật nhất là trong môi trường học trực tuyến, người học sẽ không được ai nhắc nhở cũng như không có thời gian biểu cụ thể để tuân theo. Điều này có thể khiến người học mất tập trung nếu bản thân họ chưa biết tự kỷ luật cũng như chưa có khả năng sắp xếp thời lượng học tập và thứ tự ưu tiên.

Thay vì đến lớp đến trường, người học sẽ ở nhà hoặc đến các điểm công cộng có kết nối internet, dẫn đến môi trường học thiếu ổn định do bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài như tốc độ đường truyền kém, âm thanh không rõ, hình ảnh không đủ chất lượng, khiến việc truyền tải và tiếp nhận kiến thức bị gián đoạn và không đạt được hiệu quả tối đa.

Một nhược điểm khác của việc học trực tuyến là thiếu sự tương tác trực tiếp giữa người học với nhau và giữa người học với người dạy. Thiếu cảm quan về hành vi, chuyển động của khuôn mặt và cơ thể dẫn đến việc truyền đạt thông tin, kiểm tra mức độ tiếp nhận thông tin và các hoạt động nhóm có thể khó khăn hơn so với lớp học truyền thống.

Học trực tuyến cũng có thể bất lợi với một số môn học đòi hỏi phải có người hướng dẫn thực hành trực tiếp trên máy tính và cần những phần mềm hay thiết bị chuyên dụng để tiến hành.

Tuy nhiên, trong tình hình dịch bệnh như hiện nay, không thể phủ nhận rằng việc dạy và học trực tuyến đang là lựa chọn tối ưu với ngành giáo dục, không chỉ ở Việt Nam mà tại nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Ba yếu tố để học trực tuyến tốt hơn

Để khắc phục thiếu tính tương tác trực quan và cảm quan trong lớp học được giảng dạy trực tuyến, theo TS Hiệp người dạy nên chuẩn bị bài giảng hội tụ đủ ba yếu tố của sự “hiện diện trực tuyến” (online presence), gồm hiện diện người dạy (instructor presence), hiện diện yếu tố xã hội (social presence) và hiện diện nhận thức (cognitive presence).

Hiện diện người dạy liên quan tới việc tạo ấn tượng với người học qua chia sẻ thông tin về tính cách hay sở thích cá nhân trước buổi học đầu tiên cũng như phong thái dạy thể hiện cá tính riêng. Người dạy phải đóng vai trò kiến tạo và kết nối người học với nhau thông qua các hoạt động bổ trợ, cách đặt câu hỏi nhóm, và cung cấp phản hồi cả trực tuyến và sau lớp học. Người học cũng sẽ dễ kết nối và hứng thú hơn với bài giảng nếu họ hiểu và đón nhận tính cách cũng như biểu cảm của người dạy trực tuyến.

Ba yếu tố để dạy học trực tuyến hiệu quả trong dịch Covid-19 - 2

Học trực tuyến hiệu quả cần có 3 yếu tố về hiện diện người dạy, yếu tố xã hội và nhận thức.

Hiện diện yếu tố xã hội giúp người học trực tuyến kết nối và có cảm xúc với cả nhóm, tạo sự hiện diện tương tự như ngoài đời thật nhờ tương tác, thảo luận qua tính năng đàm thoại, nhắn tin trực tiếp trên nền tảng dạy học, hay thậm chí là tạo nhóm thảo luận trực tuyến ngay giữa bài giảng.

Hiện diện nhận thức là kết nối bài giảng trực tuyến với những kiến thức sẵn có của người học, giúp người học kiến tạo thông tin và tri thức mới thông qua các hình thức trắc nghiệm, kiểm tra kiến thức ngay trong bài giảng, trả lời câu hỏi qua hình ảnh, âm thanh hay tin nhắn.

Kiến tạo “hiện diện trực tuyến” sẽ tạo ra môi trường học trong đó người học cảm nhận được người thật và giao tiếp thật, và sự hiện diện của bản thân người học cũng được quan tâm. Điều này giúp người học kết nối với thầy cô và bạn học như trong môi trường thực. Như một bạn học sinh nhận xét sau buổi học trực tuyến.

Vĩnh Hàn

Tin đọc nhiều

Đột phá mắt nhân tạo mang lại ánh sáng cho người mù Bằng việc kết hợp cảm biến ánh sáng với công nghệ vật liệu,...
Cây phượng vĩ trong trường học: Nên giữ hay 'tẩy chay'? Sau sự việc cây phượng vĩ ngã đổ khiến một học sinh tử vong,...
Quay màn hình trên Windows 10 mà không cần phần mềm Nếu đang sử dụng Windows 10, bạn có thể tận dụng nhanh thanh...
Đại hội Đảng bộ Sở KH&CN TP.HCM nhiệm kỳ 2020-2025 Trong 5 năm qua, ngành khoa học và công nghệ TP.HCM đã nỗ...